Jak uprawiać fasolę wielokwiatową z nasion (Phaseolus coccineus)

Fasola wielokwiatowa to klasyczna brytyjska fasola letnia: szkarłatne kwiaty na zielonej ścianie i długie strąki, które od końca lipca do pierwszego przymrozku zbiera się całymi naręczami. Łatwo ją wyhodować z nasion, ale ma kilka własnych wymagań. Do kiełkowania potrzebuje ciepłej gleby, do wzrostu wysokich i mocnych podpór, a przede wszystkim stałej wilgoci przy korzeniach w czasie kwitnienia. Ten przewodnik omawia, jak uprawiać fasolę wielokwiatową (Phaseolus coccineus) z nasion: kiedy i jak siać, jak zbudować podpory, co zrobić, żeby kwiaty zawiązywały strąki, i jak przedłużyć zbiory. Opisuje też dwie prace, które możesz wykonać tej jesieni: wykopanie rowu pod fasolę i przechowanie korzeni na przyszły rok.

• Siew Koniec kwietnia–maj pod osłonami · koniec maja–początek lipca do gruntu
• Rozstaw Co 15–20 cm · tyczki o wysokości 2,4 m
• Zbiór Od końca lipca do pierwszego przymrozku · zbieraj co 2–3 dni
• Stanowisko Słońce, osłona od wiatru · głęboka gleba, która dobrze trzyma wilgoć

Czym fasola wielokwiatowa różni się od innych

Fasola wielokwiatowa to nie po prostu wysoka odmiana fasoli zwykłej. To osobny gatunek, pochodzący z chłodnych gór Meksyku i Ameryki Środkowej. W naturze jest byliną o mięsistym, bulwiastym korzeniu, który co wiosnę wypuszcza nowe pędy. W brytyjskich ogrodach uprawiamy ją jako roślinę jednoroczną, bo mróz zabija część nadziemną, a zwykle także korzenie. Z tego pochodzenia wynikają trzy rzeczy. Fasola wielokwiatowa woli chłodne, wilgotne lata od gorących i suchych. Do zapylenia kwiatów potrzebuje owadów. A jej liścienie przy kiełkowaniu zostają pod ziemią, więc najpierw widać pęd, a nie parę okrągłych listków. Nasz poradnik uprawy fasoli zwykłej wyjaśnia, czym oba gatunki różnią się w ogrodzie i w kuchni.

Kiedy siać fasolę wielokwiatową

Fasola wielokwiatowa jest wrażliwa na zimno. Nasiona gniją w zimnej, mokrej glebie, a przymrozek bez litości zabija młode rośliny. Sprawdzają się dwa terminy:

• Pod osłonami, od końca kwietnia do połowy maja. Wysiej po jednym nasieniu na głębokość 5 cm do głębokiej doniczki o średnicy 9 cm albo do wysokiej doniczki rozsadowej. Trzymaj je na parapecie lub w szklarni w temperaturze 12–20 °C i wysadź do gruntu po ostatnim przymrozku, zwykle pod koniec maja lub na początku czerwca. Tak uzyskasz najwcześniejszy plon, a młode rośliny będą bezpieczne przed ślimakami.
• Do gruntu, od końca maja do początku lipca. Gdy gleba ogrzeje się do około 12 °C, wysiej po dwa nasiona na głębokość 5 cm u podstawy każdej tyczki. Potem zostaw silniejszą siewkę. Siew pod koniec czerwca lub na początku lipca daje plon od września aż do przymrozku, kiedy wcześniejsze rośliny już słabną.

Nie mocz nasion dłużej niż kilka godzin, a najlepiej wcale. Fasola, która zbyt szybko chłonie wodę, może pękać i gnić. Rośliny z doniczek hartuj przez tydzień przed wysadzeniem, jak opisuje nasz poradnik hartowania rozsady. Nasz kalendarz siewu warzyw pokazuje, gdzie fasola wielokwiatowa mieści się wśród pozostałych siewów.

Podpory: postaw je przed sadzeniem

Zdrowa fasola wielokwiatowa wspina się w ciągu sezonu na 2,5–3 m, a rząd w pełni ulistniony łapie wiatr jak żagiel. Podpory postaw, zanim posadzisz rośliny. Użyj tyczek bambusowych lub leszczynowych o długości 2,4 m, wbitych 30 cm w ziemię. Możesz ustawić je w podwójnym rzędzie, w dwóch liniach oddalonych od siebie o 60 cm, skrzyżować u góry i przywiązać do poziomej tyczki biegnącej wzdłuż szczytu. Możesz też związać sześć do ośmiu tyczek w stożek. Podwójne rzędy są stabilniejsze i dają więcej fasoli. Stożki zajmują mniej miejsca i pasują do podwyższonej grządki albo dużej donicy. Nasz tekst o podporach i kratownicach dla roślin przedstawia więcej konstrukcji. Każdą młodą roślinę luźno przywiąż do tyczki, a dalej sama się po niej wespnie.

Jak uprawiać fasolę wielokwiatową krok po kroku

1. Przygotuj glebę (jesienią lub wczesną wiosną) Wykop wzdłuż rzędu rów na głębokość szpadla i wypełnij go kompostem albo resztkami kuchennymi. Zobacz niżej: rów pod fasolę.
2. Postaw podpory (maj) Tyczki o długości 2,4 m, co 15–20 cm, mocno związane u góry.
3. Wysiej lub wysadź (koniec maja–czerwiec) Jedna roślina przy każdej tyczce, po ostatnim przymrozku. Przez pierwsze dwa tygodnie chroń przed ślimakami.
4. Pomóż im zacząć się wspinać Owiń pierwszy pęd wokół tyczki i luźno go przywiąż. Potem rośliny same się owijają.
5. Uszczyknij wierzchołki Gdy rośliny dorosną do szczytu tyczek, uszczyknij wierzchołek wzrostu. Dzięki temu energia idzie w pędy boczne i kwiaty.
6. Od pierwszego kwiatu podlewaj obficie Około 5–10 litrów na metr kwadratowy dwa razy w tygodniu w czasie suszy, a potem ściółkuj, żeby zatrzymać wilgoć.
7. Zbieraj młode i często (koniec lipca–przymrozek) Zrywaj strąki o długości 15–20 cm, co dwa, trzy dni, zanim nasiona zaczną wypychać ścianki strąka.

Dlaczego kwiaty fasoli wielokwiatowej opadają bez zawiązania strąków

To najczęstszy problem z fasolą wielokwiatową. Rośliny dobrze rosną i obficie kwitną, ale kwiaty opadają, a strąki się nie tworzą. Zwykle przyczyną jest sucha gleba przy korzeniach w czasie kwitnienia, a sytuację często pogarszają upalne dni i ciepłe noce. Podlewaj glebę głęboko, a nie liście, i rozłóż grubą warstwę ściółki na strefie korzeniowej. Nasz poradnik podlewania wyjaśnia, dlaczego obfite podlanie dwa razy w tygodniu jest lepsze niż codzienne zraszanie. Swoją rolę odgrywają też wiatr i brak pszczół. Pomaga osłona od wiatru, a także kwiaty dla pszczół posadzone w pobliżu. W upalne lata odmiany o kwiatach białych i dwubarwnych często lepiej zawiązują strąki niż te o kwiatach czysto szkarłatnych.

Praca na jesień: wykop rów pod fasolę

Fasola wielokwiatowa korzeni się głęboko i potrzebuje stałego dostępu do wilgoci, dlatego tradycyjnie przygotowania zaczyna się już jesienią. W miejscu przyszłorocznego rzędu wykop rów o głębokości około 30 cm i szerokości 60 cm. Przez zimę wypełniaj go obierkami warzyw, resztkami roślin i podartymi gazetami. Wczesną wiosną zasyp go z powrotem ziemią. Do maja rów zamieni się w wilgotną, pulchną gąbkę, w głąb której mogą sięgać korzenie. Jeśli wolisz nie kopać, podobnie zadziała gruba warstwa kompostu ogrodowego; zobacz kompostowanie dla początkujących. Uprawiaj fasolę wielokwiatową tam, gdzie w poprzednim roku nie rosły rośliny strączkowe, a po niej sadź kapustę albo jarmuż, jak w naszym planie płodozmianu. Po zbiorach zetnij łodygi przy ziemi, a korzenie zostaw w glebie, żeby się rozłożyły.

Czy można przezimować korzenie fasoli wielokwiatowej?

Tak, bo to gatunek wieloletni. Gdy pierwszy przymrozek zaczerni liście, wykop mięsiste korzenie, przytnij łodygi do 5 cm i przechowuj korzenie w lekko wilgotnym podłożu, w chłodnym miejscu chronionym przed mrozem. To ta sama metoda, którą stosujemy przy daliach w tekście o zimowaniu roślin wrażliwych na mróz. W kwietniu posadź je do doniczek, a po przymrozkach wysadź do gruntu: zakwitną kilka tygodni wcześniej niż rośliny z siewu. W ogrodach o łagodnym klimacie i przepuszczalnej glebie czasem wystarcza też gruba warstwa ściółki nad korzeniami pozostawionymi w ziemi. Rośliny z przezimowanych korzeni po roku czy dwóch zwykle tracą jednak wigor, a świeże nasiona są tanie i niezawodne. Traktuj to raczej jako eksperyment niż zamiennik siewu.

Najczęstsze błędy

• Zbyt wczesny siew: w zimnej, mokrej glebie nasiona gniją. Poczekaj, aż gleba się ogrzeje, albo zacznij od doniczek.
• Zbyt słabe podpory: obciążony rząd na krótkich tyczkach może się położyć przy pierwszej sierpniowej wichurze.
• Podlewanie często, ale po trochu: strąki zawiązują się, gdy gleba jest wilgotna głęboko, a nie tylko na powierzchni.
• Zostawianie strąków na roślinie: gdy nasiona zaczynają dojrzewać, roślina przestaje kwitnąć. Zrywaj wszystko, nawet strąki, które przeoczyłeś.
• Zapominanie o ślimakach: w jedną noc mogą zniszczyć wszystkie młode pędy w świeżo posadzonym rzędzie.

Najczęściej zadawane pytania

Ile roślin fasoli wielokwiatowej potrzebuję?
Dla czteroosobowej rodziny zwykle w zupełności wystarczy stożek z ośmiu roślin albo podwójny rząd długości 2 m. Przy regularnym zbiorze każda roślina owocuje przez dwa miesiące lub dłużej. Jeśli masz nadmiar, pokrój strąki, blanszuj je przez dwie minuty i zamroź.

Czy mogę uprawiać fasolę wielokwiatową w donicy?
Tak. Użyj pojemnika o pojemności co najmniej 40 litrów ze stożkiem z pięciu tyczek i latem podlewaj codziennie. Nasz poradnik uprawy w pojemnikach omawia podłoże i nawożenie.

Czy mogę zbierać własne nasiona fasoli wielokwiatowej?
Tak. Zostaw kilka strąków na roślinie, aż staną się suche i papierowe, potem wyłuskaj nasiona i dosusz je do końca. Pszczoły krzyżują różne odmiany fasoli wielokwiatowej, więc jeśli chcesz, żeby nasiona powtórzyły cechy odmiany, uprawiaj tylko jedną. Nasz tekst o suszeniu fasoli omawia suszenie i gotowanie, a tekst o zbieraniu nasion opisuje ich przechowywanie.

Czy fasola wielokwiatowa krzyżuje się z fasolą zwykłą?
Bardzo rzadko. To osobne gatunki, więc możesz uprawiać je obok siebie i zbierać nasiona z obu.

Jeden rząd fasoli wielokwiatowej daje z metra kwadratowego więcej jedzenia niż niemal każda inna roślina w warzywniku, a przy tym ładnie wygląda. Jeśli to twoje pierwsze warzywa, zacznij od naszego poradnika uprawy warzyw z nasion dla początkujących. Przejrzyj kolekcje Phaseolus coccineus, fasoli tycznej i roślin strączkowych albo wszystkie nasze nasiona, a nasze poradniki uprawy miej zawsze pod ręką.