Kiedy zbierać buraki i marchew: wielkość korzeni, terminy i wykopywanie

Buraki i marchew rosną w ukryciu, pod ziemią, dlatego tak często wyrywa się je za wcześnie albo zostawia tak długo, aż zdrewnieją. Na szczęście oba warzywa można zbierać przez długi czas, a kilka prostych sposobów pozwala dokładnie ocenić, kiedy są gotowe. Zbieraj młode, jeśli zależy ci na słodyczy i delikatności, albo pozwól odmianom późnym rosnąć dalej, żeby przechować je na zimę.

Z tego przewodnika dowiesz się, jak poznać, że buraki i marchew są gotowe do zbioru, ile zwykle mija od siewu, jak je wykopywać bez uszkodzeń i co zrobić z późnym zbiorem. O siewie i uprawie piszemy w poradnikach o uprawie buraków i uprawie marchwi.

• Buraki od wielkości piłeczki golfowej do piłki tenisowej, 8–13 tygodni po siewie
• Marchew wczesna grubości palca, około 8–10 tygodni po siewie
• Marchew późna główka o średnicy 2–3 cm, 12–16 tygodni po siewie
• Wykopywanie po podlaniu albo deszczu; poluzuj ziemię widłami, nigdy nie wyrywaj korzeni z suchej ziemi

Jak poznać, że buraki są gotowe

Burak rośnie z główką wystającą nad ziemię, więc widać, jak pęcznieje. Zacznij wyrywać, gdy korzenie mają wielkość piłeczki golfowej, czyli około 4–5 cm średnicy: są wtedy najsłodsze i najdelikatniejsze, idealne do pieczenia w całości. Większość odmian osiąga taką wielkość 8–10 tygodni po siewie. Część zostaw, żeby urosła do wielkości piłki tenisowej, czyli 7–8 cm — takie buraki nadają się do krojenia w plastry i marynowania. Później korzenie robią się włókniste i mogą tworzyć zdrewniałe pierścienie.

Przerywaj przy okazji zbioru: gdy wyrwiesz co drugi burak w rzędzie, pozostałe korzenie zyskają miejsce, żeby się rozrosnąć. Młode liście też są jadalne, więc z każdej rośliny zerwij kilka do sałatek, ale zostaw tyle, żeby wykarmiły korzeń.

Jak poznać, że marchew jest gotowa

Marchew nad ziemią zdradza mniej, ale wierzchołek korzenia, czyli główka, często wystaje spod ziemi. Odgarnij ziemię wokół kilku roślin i zmierz: marchew wczesna jest gotowa, gdy ma grubość palca, mniej więcej 1–1,5 cm, czyli około 8–10 tygodni po siewie. Odmiany późne są gotowe, gdy główka ma 2–3 cm średnicy, zwykle 12–16 tygodni po siewie. Jedyny pewny sposób: wyrwij jedną marchewkę i spróbuj.

Marchew do przechowania może zostać w ziemi do późnej jesieni. Wykop ją, zanim gleba nasiąknie wodą albo przyjdą silne mrozy. Na przepuszczalnej glebie możesz też zostawić ją na miejscu pod grubą warstwą ściółki, tak jak opisujemy w poradniku o przechowywaniu warzyw korzeniowych.

1. Podlej dzień wcześniej Z wilgotnej ziemi korzenie wychodzą w całości. Wyrywane z suchej, twardej ziemi marchewki się łamią, a buraki rozrywają.
2. Poluzuj ziemię widłami Wbij widły 10 cm od rzędu i delikatnie podważ ziemię, a potem wyciągnij korzenie, chwytając je u nasady liści.
3. Liście buraków ukręcaj Zamiast obcinać, ukręć liście około 3 cm nad korzeniem. Pocięty burak „krwawi” i w czasie gotowania traci kolor.
4. Przytnij nać marchwi Odetnij nać tuż nad główką, żeby marchew nie traciła wody przez liście.
5. Po marchwi dociśnij ziemię w rzędzie Wyrywaj marchew wieczorem, a potem dociśnij ziemię w rzędzie. Zapach uszkodzonej naci zwabia połyśnicę marchwiankę do roślin, które zostały w rzędzie.

Młode korzonki czy zapas na zimę?

Jeśli od wiosny do połowy lata co trzy, cztery tygodnie wysiewasz niewielkie porcje, masz stały dopływ młodych korzeni, a z ostatniego siewu wyrosną korzenie do przechowania na zimę. Nasz kalendarz siewu warzyw podaje dokładne terminy.

Najczęstsze błędy

• Zbyt długie trzymanie korzeni w ziemi. Przerośnięte buraki i stara marchew drewnieją i pękają.
• Wyrywanie z suchej ziemi. Korzenie się łamią albo rozrywają. Najpierw podlej.
• Obcinanie liści buraków. Korzenie krwawią; zamiast tego ukręcaj liście.
• Zostawianie przerywki marchwi na grządce. Jej zapach zwabia połyśnicę marchwiankę. Od razu ją usuń.
• Przechowywanie uszkodzonych korzeni. Popękane albo rozwidlone korzenie zjedz najpierw; przechowuj tylko te bez skazy.

Najczęściej zadawane pytania

Jak długo rosną buraki?
Około 8–10 tygodni do wielkości piłeczki golfowej i 10–13 tygodni do większych korzeni, zależnie od odmiany i temperatury.

Ile czasu mija od siewu marchwi do zbioru?
Odmiany wczesne potrzebują mniej więcej 8–10 tygodni, późne 12–16 tygodni.

Czy marchew można zostawić w ziemi na zimę?
Tak, na przepuszczalnej glebie. Przykryj rząd słomą albo agrowłókniną dla ochrony przed silnym mrozem i wykop całą marchew, zanim ziemia się ogrzeje, a korzenie wiosną zaczną odrastać.

Dlaczego marchew pęka?
Zwykle przez nieregularne podlewanie: ulewa po okresie suszy sprawia, że korzenie nagle pęcznieją i pękają. W czasie suszy podlewaj regularnie.

Zbieraj młode korzenie, gdy są najsmaczniejsze, część zostaw, żeby rosła dalej, a własne warzywa korzeniowe będziesz jeść przez większą część roku. Przejrzyj nasiona buraków, nasiona marchwi i wszystkie warzywa korzeniowe, zajrzyj do całego sklepu z nasionami, a w wolnej chwili poczytaj nasze pozostałe poradniki ogrodnicze.