Fasola i groch to warzywa, z których najłatwiej zebrać własne nasiona. Nasiona są duże, strąki zasychają na roślinie, a kwiaty fasoli zwykłej i grochu przeważnie zapylają się same, zanim jeszcze się otworzą, więc kolejne pokolenie powtarza cechy odmiany. Zachowaj w tym roku garść nasion z najlepszych roślin, a w słoiku będziesz mieć nasiona do przyszłorocznego siewu — z każdym sezonem coraz lepiej przystosowane do twojego ogrodu.
Z tego przewodnika dowiesz się, z jakiej fasoli i grochu warto zbierać nasiona, kiedy strąki są gotowe, jak suszyć i przechowywać nasiona i jak uchronić je przed szkodnikami w czasie przechowywania. Podstawy zbierania nasion różnych roślin znajdziesz w naszym poradniku o zbieraniu nasion.
- Najłatwiejsze fasola zwykła i groch: samopylne, rzadko się krzyżują
- Zbiór gdy strąki są suche i papierowe, a nasiona w nich grzechoczą
- Suszenie jeszcze 1–2 tygodnie w domu, aż nasiona stwardnieją
- Przechowywanie w chłodnym, ciemnym i suchym miejscu; zdolność kiełkowania przez około trzy lata
Z jakiej fasoli i grochu zbierać nasiona
Nasiona zbieraj tylko z odmian swobodnie zapylanych: dawnych albo zwykłych odmian ogrodowych o znanej nazwie. Nasiona mieszańców F1 nie powtarzają cech: wyrastają z nich rośliny, które są mieszanką cech obojga rodziców. Nasz tekst o starych odmianach i mieszańcach F1 wyjaśnia, na czym polega różnica.
To, jak bardzo trzeba uważać, zależy od gatunku. Fasola zwykła (Phaseolus vulgaris) i groch (Pisum sativum) rzadko się krzyżują, więc w przydomowym ogrodzie wystarczy kilka metrów odstępu między odmianami. Z fasolą wielokwiatową i bobem jest inaczej: ich pyłek przenoszą z kwiatu na kwiat pszczoły, więc różne odmiany łatwo się ze sobą krzyżują. Jeśli chcesz zebrać nasiona, które zachowają cechy odmiany, uprawiaj tylko jedną odmianę każdego z tych warzyw albo pogódź się z niewielką zmiennością.
Kiedy strąki są gotowe?
Strąki przeznaczone na nasiona zostaw na roślinie długo po terminie, w którym zrywa się je do jedzenia. Oznacz je kawałkiem włóczki, żeby nikt ich przez pomyłkę nie zebrał. Są gotowe, gdy zbledną i staną się papierowe — a u bobu brązowe i skórzaste — i gdy nasiona grzechoczą w środku. Trwa to zwykle sześć do ośmiu tygodni od chwili, gdy strąki osiągną wielkość do zbioru na jedzenie, więc pod koniec lata przestań zrywać strąki z kilku roślin.
Jeśli jesień zrobi się deszczowa, zanim strąki wyschną, wyrwij całe rośliny i powieś je korzeniami do góry w suchej szopie albo szklarni, żeby strąki dojrzały.
- Wybierz najlepsze rośliny Zbieraj nasiona ze zdrowych, plennych roślin o typowych strąkach. Pomiń te, które przedwcześnie zakwitły albo chorowały.
- Pozwól strąkom wyschnąć na roślinie Poczekaj, aż strąki będą papierowe, a nasiona zaczną grzechotać. Zbieraj w suchy dzień.
- Wyłuskaj i rozłóż nasiona Wyłuskaj nasiona ze strąków i rozłóż je jedną warstwą na tacy albo papierze, w ciepłym i przewiewnym miejscu.
- Susz jeszcze tydzień lub dwa Nasiona są suche, gdy paznokieć nie zostawia na nich śladu, a ziarno fasoli uderzone młotkiem pęka na kawałki, zamiast się rozgnieść.
- Zamroź, a potem schowaj Całkowicie suche nasiona włóż na dwa, trzy dni do zamrażarki, żeby zabić ewentualne jaja strąkowca fasolowego, a przed zapakowaniem pozwól im wrócić do temperatury pokojowej.
Fasola i groch: porównanie
Łatwo zachować cechy odmiany
Samopylne; wystarczy kilka metrów odstępu.
- Fasola zwykła: karłowa, tyczna i borlotti
- Groch łuskowy oraz cukrowy: płaskostrąkowy i okrągłostrąkowy (sugar snap)
- Idealne na pierwsze własne nasiona
Łatwo się krzyżują
Zapylane przez pszczoły; uprawiaj jedną odmianę, żeby zachować jej czystość.
- Fasola wielokwiatowa
- Bób
- Zbieraj nasiona z co najmniej sześciu roślin, żeby odmiana nie straciła wigoru
Przechowywanie zebranych nasion
Zapakuj nasiona do papierowych kopert opisanych nazwą odmiany i rokiem zbioru, a koperty trzymaj w szczelnym słoiku albo puszce w chłodnym, ciemnym i suchym miejscu. Saszetka żelu krzemionkowego albo łyżka suchego ryżu w słoiku pomoże wchłonąć wilgoć. Tak przechowywane nasiona fasoli i grochu zachowują zdolność kiełkowania przez około trzy lata. Nie wiesz, czy stara partia jest jeszcze dobra? Nasz poradnik o trwałości nasion zawiera prosty test kiełkowania.
Najczęstsze błędy
- Zbieranie nasion z mieszańców F1. Kolejne pokolenie nie będzie takie jak roślina mateczna.
- Zbyt wczesne zrywanie strąków. Zielone strąki dają nasiona, które nie zdążyły się w pełni wykształcić. Poczekaj, aż strąki będą suche i zaczną grzechotać.
- Chowanie nasion, zanim całkiem wyschną. Wilgotne nasiona pleśnieją w słoiku.
- Pomijanie mrożenia. Larwy strąkowca fasolowego mogą się wylęgnąć w czasie przechowywania i wyjeść nasiona od środka.
- Zapominanie o podpisach. Do wiosny wszystkie zebrane nasiona fasoli wyglądają podobnie. Podpisuj wszystko.
Najczęściej zadawane pytania
Czy na nasiona nadaje się sucha fasola ze sklepu?
Czasem tak, ale może pochodzić z odmian, które nie pasują do twojego klimatu, albo być zabezpieczona do długiego przechowywania. Pewniejsze są nasiona z roślin z własnego ogrodu.
Czy fasola wielokwiatowa z własnych nasion powtórzy cechy odmiany?
Tylko wtedy, gdy w pobliżu nie kwitła żadna inna odmiana fasoli wielokwiatowej, bo pszczoły łatwo je krzyżują. Najprościej uprawiać jedną odmianę.
Z ilu roślin zbierać nasiona?
Przy grochu i fasoli zwykłej wystarczy kilka roślin. Przy fasoli wielokwiatowej i bobie zbieraj nasiona z co najmniej sześciu roślin, żeby odmiana pozostała w dobrej kondycji.
Jak długo zebrane nasiona fasoli i grochu zachowują zdolność kiełkowania?
Około trzech lat, jeśli są przechowywane w suchym i chłodnym miejscu, często dłużej. Przed siewem sprawdź, czy stare nasiona jeszcze kiełkują.
Jeden słoik własnych nasion wystarczy na cały sezon siewu. Przejrzyj nasiona grochu, fasoli zwykłej, fasoli wielokwiatowej i bobu, zajrzyj do całego sklepu z nasionami, a w wolnej chwili poczytaj nasze pozostałe poradniki ogrodnicze.
