Jak uprawiać chili i paprykę z nasion (Capsicum annuum i chinense)

Chili i papryka mają najdłuższy rozbieg ze wszystkiego, co rośnie w warzywniku. Pomidor wysiany w marcu owocuje w lipcu; habanero wysiane w marcu potrafi być jeszcze zielone, kiedy przychodzi pierwszy przymrozek. Ta jedna rzecz — ile czasu Capsicum potrzebuje od nasiona do dojrzałego strąka — decyduje o prawie wszystkim: kiedy siać, w jakim cieple trzymać nasiona, które odmiany pasują do doniczki na tarasie, a które wymagają szklarni, i dlaczego najostrzejsze idą na pierwszy ogień.

Teraz, gdy wybarwiają się ostatnie strąki, to dobry moment na plany: zdecyduj, które chili ususzyć, które rośliny przezimować, a jakie nasiona mieć gotowe na styczeń. Ten przewodnik obejmuje cały cykl, od pierwszej ciepłej tacki po ostatni zbiór.

• Nazwa botaniczna Capsicum annuum, C. chinense, C. baccatum i C. frutescens — wrażliwe na mróz byliny uprawiane jako rośliny jednoroczne
• Siew w domu Styczeń–luty dla habanero i odmian superostrych · luty–kwiecień dla większości chili i papryki słodkiej
• Kiełkowanie 25–28 °C w podłożu · 7–14 dni dla annuum, do 3–4 tygodni dla chinense
• Zbiór Od lipca do października · zielone strąki w każdej chwili, pełny kolor i ostrość kilka tygodni później

Cztery gatunki, cztery harmonogramy

Każde chili i każda papryka słodka w naszej ofercie należy do jednego z czterech gatunków, a nazwa botaniczna na torebce mówi, jak wcześnie siać i jak długi będzie sezon.

• Capsicum annuum — duża i szybka grupa: papryki blokowe, takie jak California Wonder, spiczaste papryki słodkie w rodzaju Corno Rosso, Padrón i Friggitello, a także chili, po które sięgamy na co dzień — jalapeño, serrano, cayenne, Fresno czy Hungarian Yellow Wax. Wszystkie znajdziesz, gdy otworzysz kolekcję Capsicum annuum.
• Capsicum chinense — owocowa, bardzo ostra grupa: habanero, Scotch bonnet, Madame Jeanette, Bhut Jolokia, Dorset Naga i Carolina Reaper, a do tego łagodne brazylijskie Biquinho. Wolno kiełkują i wolno dojrzewają. Zobacz kolekcję Capsicum chinense.
• Capsicum baccatum — południowoamerykańskie ají, wysokie rośliny o cytrusowych strąkach; u nas to Hot Lemon Drop. Długi sezon, ale nieco większa wyrozumiałość dla chłodnych nocy.
• Capsicum frutescens — małe, sterczące strąki ponad liśćmi, grupa bird's eye; u nas to indonezyjska mieszanka Rawit — krzaczasta i świetnie czująca się w doniczce.

Słodka czy ostra — to nie jest różnica gatunkowa: papryka blokowa i cayenne to jednakowo annuum. Ostrość bierze się z kapsaicyny, wytwarzanej w jasnych żeberkach wewnątrz strąka, dlatego wycięcie białych przegród łagodzi chili znacznie bardziej niż wyskrobanie nasion.

Kiedy siać: im ostrzejsze, tym wcześniej

Licz wstecz od zbioru. Szybkie chili annuum potrzebują dwóch, trzech miesięcy od wysadzenia do pierwszego dojrzałego strąka, papryki blokowe jeszcze kilku tygodni więcej, żeby się zaczerwienić, a superostre chinense stu i więcej dni od kwiatu do dojrzałego owocu. W północnym lecie nie zostaje wiele zapasu:

• Styczeń–luty: C. chinense i C. baccatum. Madame Jeanette, Dorset Pink i Lombardo to niektóre z papryk oznaczonych do siewu w styczniu.
• Luty–marzec: większość chili i papryki słodkiej — główny termin w naszym kalendarzu siewu warzyw i większość lutowych siewów z naszej oferty.
• Marzec–kwiecień: szybkie typy do doniczek i osłoniętych grządek — Padrón, jalapeño, zwarte Redskin F1 i Calabrese Compact oraz miniaturowe papryki przekąskowe.

Kłopotem stycznia jest światło, nie ciepło. Podgrzewana mnożarka doprowadzi nasiona do kiełkowania, ale siewki trafiają potem na dni trwające osiem, dziewięć godzin — poniżej dziesięciu godzin, których roślina potrzebuje, żeby rosnąć, a nie tylko przetrwać (zobacz: zasada dziesięciu godzin światła). Siej w styczniu tylko wtedy, gdy możesz zapewnić lampę doświetlającą albo bardzo jasny parapet od południa; w przeciwnym razie siew w połowie lutego nadrabia zaległości zaskakująco szybko.

Jak siać chili i paprykę krok po kroku

1. Siej płytko w drobne podłoże Dwa, trzy nasiona na małą doniczkę lub komórkę multiplaty, 5 mm głęboko, w wilgotnym podłożu do wysiewu, przykryte cienką warstwą podłoża albo wermikulitu.
2. Zapewnij podgrzewanie od spodu: 25–28 °C To kluczowy krok. W temperaturze pokojowej chili wschodzą powoli i nierówno; w podgrzewanej mnożarce albo na macie grzewczej pojawiają się po tygodniu lub dwóch. Nie zdejmuj pokrywy — więcej w tekście jak doprowadzić nasiona do kiełkowania.
3. Cierpliwości przy chinense Habanero i odmiany superostre potrafią kiełkować trzy, cztery tygodnie. Nie skreślaj tacki przed upływem miesiąca; sprawdzaj tylko, czy podłoże nie przeschło.
4. Pełne światło od dnia wschodów Pokrywa zdjęta, najjaśniejsze miejsce, jakie masz, w dzień około 20–22 °C, w nocy nie mniej niż 16 °C. Ciepło przy słabym świetle to przepis na wyciągniętą rozsadę.
5. Przerwij, potem przesadź Zostaw najsilniejszą siewkę. Przy pierwszych liściach właściwych przenieś ją do doniczki 9 cm na tę samą głębokość — papryka nie ukorzenia się wzdłuż łodygi tak jak pomidory. Siewki trzymaj za liść, nigdy za łodygę.
6. Przesadzaj etapami, wysadzaj późno Doniczka 1–2 litry, gdy pokażą się korzenie, potem miejsce docelowe — doniczka 5–10 litrów, worek uprawowy na dwie, trzy rośliny albo rabata w szklarni — kiedy zawiązują się pąki kwiatowe. Na zewnątrz dopiero wtedy, gdy noce trzymają się powyżej 10 °C, a rośliny są zahartowane.

Dalsza uprawa: uszczykiwanie i kwiat koronny

Młode papryki rosną powoli, dopóki w marcu dni się nie wydłużą; ważne, żeby zostały niskie i krępe. Doniczki na parapecie obracaj codziennie, a podłoże trzymaj ledwie wilgotne — papryka znacznie gorzej znosi mokre korzenie niż krótką suszę.

Dwa drobne zabiegi robią realną różnicę. U krzaczastych odmian chili uszczyknij wierzchołek wzrostu na wysokości około 20 cm; roślina rozgałęzi się od dołu i utrzyma więcej strąków na mocniejszym szkielecie. U papryki słodkiej zostaw wierzchołek, ale usuń pierwszy kwiat w rozwidleniu pędu głównego — tak zwany kwiat koronny, czyli królewski. Pozostawiony, wpycha roślinę w owocowanie, zanim zbuduje dość liści; usunięty, daje większą roślinę i obfitszy plon. Pędy papryki są kruche, więc przywiąż pęd główny do tyczki (podpory dla roślin).

Kwiaty, zawiązywanie owoców i nawożenie

Kwiaty papryki są samopylne, więc pojedyncza roślina sama zawiązuje owoce; pod osłonami delikatne stuknięcie w pędy około południa pomaga przenieść pyłek. Prawdziwy problem, na który trafiają ogrodnicy, to opadanie kwiatów — kwiaty żółkną i odpadają. Zwykle przyczyną są noce poniżej około 15 °C, dni powyżej 30 °C w zamkniętej szklarni, bardzo suche powietrze albo nieregularne podlewanie: wietrz, w upały zraszaj ścieżki i podlewaj regularnie.

Gdy otworzą się pierwsze kwiaty, przejdź na bogaty w potas nawóz do pomidorów, podawany co tydzień lub dwa (dokarmianie i nawożenie); nadmiar azotu daje bujny krzak z niewieloma strąkami. Co tydzień sprawdzaj wierzchołki pod kątem mszyc, zwłaszcza wiosną pod osłonami (najczęstsze szkodniki w ogrodzie).

Zbiór — i koniec sezonu

Każda papryka jest jadalna na zielono; zielona znaczy po prostu niedojrzała. Zbieranie pierwszych owoców na zielono zachęca roślinę do zawiązywania kolejnych, więc wczesne strąki zrywaj zielone, a późniejszym pozwól się wybarwić. Ostrość narasta w miarę dojrzewania strąka — dlatego Padrón zbierane małe są prawie wszystkie łagodne, a im dłużej wiszą, tym więcej z nich robi się ostrych. Strąki odcinaj nożyczkami, zamiast je odrywać; gałązki łatwo się łamią.

Pod koniec września, gdy noce schodzą w stronę 10 °C, sezon na zewnątrz się kończy. Zbierz wszystko, co warto, i zdecyduj, czy ulubiona roślina — zwłaszcza powolna chinense — jest warta zachowania: przezimowane rośliny owocują następnego lata o cztery do sześciu tygodni wcześniej. Resztę możesz uprzątnąć razem z innymi letnimi warzywami; nasz tekst przygotowanie warzywnika do zimy podpowiada, co uprzątnąć, a co zostawić. Na własne nasiona weź w pełni dojrzały strąk odmiany wolno zapylanej — papryki krzyżują się, gdy różne odmiany kwitną obok siebie — i zajrzyj najpierw do tekstów zbieranie nasion oraz stare odmiany czy F1 — tam znajdziesz szczegóły.

Najczęstsze błędy

• Siew na chłodnym parapecie. Bez podgrzewania od spodu nasiona leżą tygodniami i często gniją. To podłoże potrzebuje 25–28 °C, a nie pokój.
• Wczesny siew bez odpowiedniego światła. Styczniowe siewy na ciemnym parapecie wyciągają się, stają w miejscu i zostają wyprzedzone przez siewy lutowe.
• Zbyt szybkie skreślanie habanero. Trzy, cztery tygodnie to norma dla C. chinense.
• Przesadzanie od razu do dużej doniczki. Mała bryła korzeniowa w zimnym, mokrym podłożu się dąsa. Przesadzaj etapami.
• Wysadzanie na początku maja. Jedna zimna noc zatrzymuje paprykę na całe tygodnie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę siać chili we wrześniu albo w październiku?
Nie z myślą o plonie: dni mają już blisko dziesięć godzin i wciąż się skracają, a jesienną siewkę i tak wyprzedzi siew lutowy. Jedynym wyjątkiem w naszej ofercie jest mieszanka karłowej papryki ozdobnej — roślina doniczkowa oznaczona do siewu aż do października; bez lampy doświetlającej licz się z powolnym wzrostem do lutego. Jeśli chcesz wczesnego plonu w przyszłym roku, przezimuj roślinę — to lepsze niż jesienny siew.

Dlaczego moje nasiona papryki nie wykiełkowały?
Zwykle podłoże jest za zimne — poniżej około 20 °C kiełkowanie ledwo się wlecze. Inne przyczyny: za głęboki siew, przeschnięte podłoże pod pokrywą i stare nasiona. Nasiona papryki szybciej tracą żywotność niż nasiona pomidorów; dwa, trzy lata to bezpieczna reguła, a nasz tekst jak długo żyją nasiona zawiera test kiełkowania.

Czy mogę uprawiać paprykę na zewnątrz?
Tak, w ciepłym, słonecznym i osłoniętym miejscu od czerwca, z szybkimi odmianami: Padrón, jalapeño, cayenne, Hungarian Yellow Wax, Redskin F1 i Rawit. Duże papryki blokowe i odmiany chinense rzadko dojrzewają na zewnątrz w chłodne lato. Pomagają doniczki, bo można je przestawiać na słońce — zobacz uprawę w pojemnikach z nasion i nasze warzywa do uprawy w pojemnikach.

Jak ostre są poszczególne chili?
W jednostkach Scoville'a (SHU) mniej więcej tak: Biquinho i większość Padrón są łagodne; jalapeño 2500–8000; cayenne 30 000–50 000; habanero, Scotch bonnet i Madame Jeanette 100 000–350 000; Bhut Jolokia, Dorset Naga i Carolina Reaper ponad milion. Warunki uprawy przesuwają liczby, ale nie kolejność.

Papryka wynagradza ogrodnika, który zaczyna wcześnie, trzyma nasiona w cieple, a siewki w jasnym miejscu i pozwala strąkom dojrzeć. Podstawy, które dotyczą każdej uprawy, znajdziesz w naszym przewodniku dla początkujących po uprawie warzyw z nasion. Potem przejrzyj całą ofertę chili i papryki wraz z ostrymi odmianami Capsicum chinense oraz ekologicznymi Padrón i cayenne wśród naszych nasion ekologicznych, a także pomidory dzielące z nimi wiosną parapet, szerszą kolekcję warzyw i naszą bibliotekę przewodników po uprawie.