Co siać w grudniu? Nasiona do wysiewu w domu i na dworze

Grudzień to najciemniejszy miesiąc w ogrodniczym kalendarzu, a jeśli chodzi o siew na dworze — w zasadzie miesiąc przerwy. Nie znaczy to jednak, że nie ma czego siać. Najkrótsze dni sprawiają, że grudzień jest punktem zwrotnym: parapet wciąż daje świeżą zieleninę w tydzień, najzimniejsze tygodnie to dokładnie to, na co czekają nasiona niektórych mrozoodpornych roślin, a najwolniej rosnące rośliny letnie — begonie, pelargonie i najostrzejsze papryczki chili — trzeba wysiać jeszcze przed Nowym Rokiem, jeśli mają na czas zakwitnąć i zaowocować. Poniżej podpowiadamy, co siać w grudniu, gdzie to robić i z czym lepiej poczekać do stycznia.

• Parapet kiełki, mikroliście, rzeżucha & zioła liściowe — gotowe po kilku dniach lub tygodniach
• Ciepło & światło begonie, koleusy, kaktusy, rośliny doniczkowe; od końca grudnia pelargonie & habanero
• Na dworze mrozoodporne byliny & dzikie kwiaty, którym potrzebny jest mróz, oraz zimowy siew w butelkach
• Grudniowa zasada siej tylko tam, gdzie zapewnisz światło — albo celowo zimno

Dlaczego grudniowy siew rządzi się innymi prawami

W listopadzie był jeszcze czas na ostatnią tackę groszku pachnącego i kilka zimowych warzyw liściowych w inspekcie. W grudniu i ta furtka jest już zamknięta. W okolicach przesilenia zimowego dzień w dużej części północnej Europy trwa już tylko siedem, osiem godzin — znacznie krócej, niż zakłada zasada 10 godzin światła, według której przy krótszym dniu większość roślin prawie nie rośnie. Nasiona wysiane teraz na dworze po prostu czekają do lutego.

Sens mają więc tylko trzy rodzaje grudniowych siewów: uprawy zbierane tak szybko, że światło prawie nie gra roli; wolno rosnące rośliny, które podchowujesz pod lampą, bo potrzebują pięciu, sześciu miesięcy, by dorosnąć do kwitnienia; oraz nasiona mrozoodpornych roślin, które do kiełkowania wręcz potrzebują kilku tygodni chłodu. Wszystko inne najlepiej wysiać w styczniu albo w lutym, gdy dni już się wydłużają.

Na parapecie: świeża zielenina w tydzień

Najszybszy zbiór w roku daje słoik albo tacka. Nasiona na kiełki — fasola mung, soczewica, lucerna, rzodkiewka, rukola i brokuł — w ogóle nie potrzebują podłoża: wystarczy płukać je dwa razy dziennie, a po trzech do sześciu dniach można je jeść. Nasze ekologiczne nasiona na kiełki mają certyfikat rolnictwa ekologicznego. Na tacce z podłożem mikroliście — np. pędy grochu, mizuna, tatsoi, czerwona gorczyca i rzodkiew daikon — nadają się do cięcia po 7–14 dniach, a rzeżucha na wilgotnym ręczniku papierowym jest gotowa w niecały tydzień. Nasz przewodnik po uprawie mikroliści i kiełków krok po kroku opisuje całą metodę.

W doniczce na jasnym parapecie szczypiorek, pietruszka i kolendra rosną powoli, ale pewnie; bazylia w grudniu naprawdę potrzebuje ciepła i lampy. Zajrzyj do tekstu o uprawie ziół w domu zimą — znajdziesz tam porady dotyczące doniczek, podlewania i światła.

Ciepło i światło: najwolniej rosnące rośliny letnie

To właśnie dzięki tym roślinom grudzień ma swoje miejsce w kalendarzu siewu. Niektóre letnie kwiaty rosną od nasiona do kwitnienia tak długo, że z wiosennego siewu zakwitają dopiero w sierpniu. Wysiane w grudniu albo na początku stycznia w ogrzewanej szklarence w 20–24 °C i podchowywane pod lampą do rozsady przez 12–14 godzin dziennie, do wysadzenia do gruntu pod koniec maja wyrastają na krzaczaste rośliny z pąkami.

• Begonie stale kwitnące — Begonia semperflorens ma nasiona drobne jak pył i do kwitnienia potrzebuje czterech, pięciu miesięcy. Rozsyp je na powierzchni wilgotnego, drobnego podłoża, nie przykrywaj (do kiełkowania potrzebują światła) i trzymaj w cieple pod przezroczystą pokrywą. Siewki pojawią się po dwóch, trzech tygodniach.
• Koleus — koleusa uprawia się dla liści, więc możesz go wysiać w dowolnym momencie, jeśli tylko zapewnisz mu ciepło i światło. Siej powierzchniowo, tak jak begonie; z grudniowego siewu wyrastają duże, kolorowe okazy do letnich donic.
• Pelargonie z nasion — koniec grudnia — pelargonie rabatowe (Pelargonium) zakwitają 13–16 tygodni po siewie. Jeśli masz lampę, wysiej je w ostatnim tygodniu grudnia, a jeśli nie — w styczniu, na jasnym parapecie.
• Najostrzejsze papryczki chili — koniec grudnia — habanero, Madame Jeanette, Dorset Pink i inne odmiany Capsicum chinense kiełkują powoli i mają najdłuższy okres wegetacji ze wszystkich. To od nich zaczyna się nowy sezon chili: wysiewaj je w 25–28 °C w ostatnich dniach grudnia albo w styczniu — ale tylko wtedy, gdy możesz je doświetlać lampą. Bez lampy lepiej wysiać je w połowie lutego — takie rośliny zaskakująco szybko nadrabiają zaległości. Zwykła papryka słodka i większość pozostałych papryk i chili mogą poczekać do lutego. Nasz przewodnik po uprawie chili z nasion prowadzi przez cały sezon.
• Rośliny doniczkowe i egzotyczne — rośliny doniczkowe, kaktusy i sukulenty, mimoza wstydliwa, strelicja, różowy banan oraz agapant kiełkują w stałym cieple niezależnie od pory roku. Rosną wolno, więc zima to dobry moment na ich wysiew: masz czas, żeby poczekać.
• Pnącza na przyszłe lato — męczennica i tunbergia oskrzydlona (Thunbergia alata) z zimowego siewu wyrastają na większe i wcześniej kwitnące rośliny. Nasiona męczennicy najpierw namocz na 24 godziny.

Na dworze: niech mróz zrobi swoje

Nasiona wielu mrozoodpornych bylin i dzikich kwiatów są w stanie naturalnego spoczynku, który przerywa dopiero kilka tygodni zimnej, mokrej pogody. Grudzień to doskonały miesiąc na ich siew: w doniczkach przysypanych grysem i zostawionych na dworze pod ścianą albo jako zimowy siew w butelkach po mleku — przezroczyste, wentylowane pojemniki działają jak miniszklarnie, a nasiona kiełkują wczesną wiosną we własnym rytmie. Nasz tekst o bylinach z nasion i stratyfikacji chłodem podpowiada, które rośliny potrzebują zimna. Siej na dworze tylko wtedy, gdy podłoże nie jest zamarznięte na kość, i podpisz każdą doniczkę: w niektórych doniczkach pierwsza siewka pojawi się dopiero w marcu albo w kwietniu.

Twój grudniowy plan siewu, krok po kroku

1. W ten weekend nastaw słoik z kiełkami Pierwszy zbiór już po trzech–sześciu dniach. Co kilka dni nastawiaj nowy słoik, a przez całe święta będziesz mieć stały zapas.
2. Przygotuj światło i ciepło Zanim wysiejesz wolno rosnące rośliny, podłącz ogrzewaną szklarenkę i lampę do programatora czasowego. Jeśli nie masz jednego i drugiego, poczekaj do stycznia.
3. Najpierw wysiej begonie i koleusy Potrzebują najdłuższego rozbiegu. Siej powierzchniowo, przykryj pokrywą, trzymaj w 20–24 °C i nigdy nie dopuszczaj do przeschnięcia podłoża.
4. Obsiej zimowe doniczki i wystaw je na dwór Byliny i dzikie kwiaty w podłożu z grysem albo w butelkach po mleku. Postaw je tam, gdzie dosięgnie ich deszcz i mróz.
5. Po świętach dosiej pelargonie i habanero Ostatni tydzień grudnia to dla jednych i drugich wystarczająco wcześnie — i to tylko pod lampą; bez niej pelargonie wysiej w styczniu, a habanero w lutym.
6. Zaplanuj i zamów nasiona na styczeń–luty Groszek pachnący, cebula, pomidory, bakłażany i pierwsze brokuły czekają już w kolejce. Wykorzystaj spokojne tygodnie, żeby zaplanować warzywnik i sprawdzić testem kiełkowania nasiona ze starych paczek — zobacz, jak długo nasiona zachowują żywotność.

Siać w grudniu czy poczekać do stycznia?

Najczęstsze błędy przy grudniowym siewie

• Siew wolno rosnących roślin bez lampy. Na grudniowym parapecie siewki begonii i pelargonii wyciągają się i pokładają. Jeśli nie możesz dodać światła, siej w styczniu.
• Zbyt wczesny siew pomidorów. Pomidory wysiane w grudniu do marca zdążą się wyciągnąć, a wcale nie zaowocują wcześniej. Luty w zupełności wystarczy — zobacz, jak uprawiać pomidory z nasion.
• Przykrywanie drobnych nasion. Begonie, koleusy i wiele roślin doniczkowych potrzebują światła do kiełkowania. Dociśnij nasiona do powierzchni podłoża i nie zasypuj ich.
• Przelewanie chłodnego podłoża. Zimą mokre podłoże w połączeniu z niedoborem światła to prosta droga do zgorzeli siewek. Podlewaj od dołu i oszczędnie.
• Wnoszenie do domu nasion, które potrzebują chłodu. Byliny wymagające stratyfikacji nie wykiełkują w ciepłym pokoju. Zostaw doniczki na dworze.
• Zbyt późne zamówienie. Popularne odmiany wyprzedają się już na początku roku. Nasiona na styczeń i luty zamów w grudniu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w grudniu można siać nasiona?
Tak, jeśli wybierzesz odpowiednie. W domu siej kiełki, mikroliście, rzeżuchę i zioła; w cieple i przy świetle — begonie, koleusy, rośliny doniczkowe i egzotyczne; a na dworze mrozoodporne byliny i dzikie kwiaty, którym chłód pomaga wykiełkować.

Jakie warzywa można siać w grudniu?
W gruncie żadnych, które dałyby plon przed wiosną. W domu nasiona na kiełki, mikroliście i rzeżucha dają zbiór w ciągu kilku dni, a jeśli masz ciepło i lampę, od końca grudnia możesz wysiać najwolniej rosnące papryczki chili, takie jak habanero.

Czy w grudniu można siać groszek pachnący?
Można, w inspekcie albo w nieogrzewanej szklarni, ale niewiele się na tym zyskuje. Rośliny wysiane w styczniu pod osłonami zwykle doganiają te z grudnia i rzadziej tkwią w zimnym, mokrym podłożu.

Czy grudzień to nie za wcześnie na chili?
W przypadku większości papryczek chili i papryki słodkiej tak — luty jest lepszy. Wyjątkiem jest gatunek Capsicum chinense (habanero, Madame Jeanette, Dorset Pink), który rośnie tak wolno, że start na przełomie roku się opłaca — pod warunkiem że siewki dostaną lampę. Na ciemnym parapecie poczekaj do połowy lutego.

Grudniowy siew jest skromny, ale daje mnóstwo satysfakcji: słoik z kiełkami na blacie, przykryta tacka z siewkami begonii pod lampą i rząd oszronionych doniczek na dworze, które obudzą się wiosną. Jeśli wciąż szukasz prezentów, w naszym zestawieniu prezentów z nasion dla ogrodników znajdziesz dwanaście pomysłów, które naprawdę się przydadzą. Przejrzyj wszystkie nasze nasiona warzyw, nasiona kwiatów i nasiona ziół, sprawdź kalendarz siewu kwiatów, albo zajrzyj do pozostałych przewodników uprawy.